გლობალურ ეკონომიკაში ცვლილებები, შუა დერეფნის პერსპექტივები, რუსეთთან და ცენტრალურ აზიასთან სავაჭრო-ეკონომიკური კავშირების გაფართოება და საერთაშორისო პარტნიორებთან ბალანსის პოვნა იყო მთავარი თემები მრგვალი მაგიდის „გლობალური ეკონომიკური კრიზისის გავლენა საქართველოზე".

ღონისძიებას უძღვებოდა გაზეთ „სვობოდნაია გრუზიას" მთავარი რედაქტორი ტატო ლასხიშვილი.

ექსპერტებმა იმსჯელეს, შეიძლება თუ არა სატრანზიტო ინფრასტრუქტურის განვითარება გახდეს საქართველოს ეკონომიკური ზრდის მთავარი მამოძრავებელი ძალა, როგორ შეუძლია ქვეყანას გამოიყენოს ცვლილებები საერთაშორისო ვაჭრობაში და რა საგარეო ეკონომიკური სტრატეგიაა საჭირო მდგრადი განვითარების უზრუნველსაყოფად მზარდი გლობალური გაურკვევლობის ფონზე.

ეკონომიკის ექსპერტისა და დემოგრაფიისა და სოციოლოგიის ინსტიტუტის პროფესორის, იოსებ არჩვაძის თქმით, საქართველოს ღია ეკონომიკა აქვს და გლობალურ ეკონომიკაში მიმდინარე ყველა პროცესი ამა თუ იმ გზით გავლენას ახდენს ქვეყნის მდგომარეობაზე. ქვეყანა ინტეგრირებულია გლობალურ ეკონომიკურ პროცესებში და ინარჩუნებს ეკონომიკურ კავშირებს თითქმის 150 ქვეყანასთან. უფრო მეტიც, ქვეყანა ინარჩუნებს დადებით სავაჭრო ბალანსს მათგან დაახლოებით მესამედთან.

„კრიზისი არის შესაძლებლობა, შანსი იმისა, რომ მოხდეს ეკონომიკის ტრანსფორმაცია ახალ გამოწვევებზე დაყრდნობით, მოხდეს რესტრუქტურიზაცია და გაითვალოს მომავალი განვითარების მიმართულებები. მეორეს მხრივ, არსებობს გარკვეული რისკებიც. გლობალურად რომ ვთქვათ, კრიზისი, ეტიმოლოგიურად და თავისი არსით, ნიშნავს წარმოების შემცირებას და მოთხოვნის შემცირებას. რადგან საქართველო ინტეგრირებულია გლობალურ პროცესებში, ამან შეიძლება გამოიწვიოს ქართულ პროდუქციაზე მოთხოვნის შემცირება", - თქვა არჩვაძემ.

ამავდროულად, მან აღნიშნა, რომ ამ სფეროში საქართველოს მაჩვენებლები დადებით დინამიკას აჩვენებს. ივლისში ექსპორტის ზრდა ხუთჯერ აღემატებოდა იმპორტის ზრდის ტემპებს. გარდა ამისა, ადგილობრივი ექსპორტი 40%-ით გაიზარდა.

დისკუსიის კიდევ ერთმა მონაწილემ, ეკონომის ექსპერტმა, პროფესორმა ლევან ქისტაურმა, ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტორებზე, რომლებმაც მნიშვნელოვნად შეცვალეს გლობალური ეკონომიკური მდგომარეობა ბოლო წლებში.

მისი თქმით, ესენია კორონავირუსის პანდემია, უკრაინაში განვითარებული მოვლენები და აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის პოლიტიკა. პანდემიამ და შემდგომმა ცვლილებებმა განსაკუთრებით ძლიერი გავლენა მოახდინა საერთაშორისო ლოჯისტიკაზე, რამაც გამოიწვია გადაზიდვების ხარჯების მნიშვნელოვანი ზრდა. გეოპოლიტიკურმა ცვლილებებმა, სამხედრო კონფლიქტებმა და საერთაშორისო სავაჭრო ურთიერთობების ტრანსფორმაციამ შემდგომში კვლავ განაგრძო გავლენა გლობალურ ეკონომიკაზე.

„თითოეულ ამ ფაქტორმა გავლენა იქონია გლობალურ ეკონომიკაზე. რეალობა ის ფაქტია, რომელსაც ვერ გავექცევით, მოგვწონს ეს თუ არა. ჩვენ გვაქვს ძალიან მაღალი ეკონომიკური ზრდა. ამ ზრდაზე დადებითი გავლენა იქონია, რაც არ უნდა უარყოფითად ჟღერდეს, უკრაინაში მომხდარმა მოვლენებმა. საქართველომ ისარგებლა სავაჭრო და ლოგისტიკური მარშრუტების ცვლილებებით შექმნილი შესაძლებლობებით. შედეგად, ქვეყანამ შეძლო რეგიონში თავისი პოზიციების განმტკიცება და დამატებითი ეკონომიკური ნაკადების მოზიდვა", - აღნიშნა კისტაურმა.

ამავდროულად, დისკუსიის მონაწილეთა აზრით, ქვეყნის ეკონომიკურ ზრდას თან უნდა ახლდეს ეკონომიკის რეალური სექტორის, რეგიონებისა და მცირე ბიზნესის უფრო აქტიური განვითარება.

საქართველოს მეცნიერთა გაერთიანების თავმჯდომარემ, ეკონომიკის პროფესორმა გოჩა ცოპურაშვილმა ხაზი გაუსვა ქვეყნის სოფლის მეურნეობის სექტორისა და რეგიონების განვითარების მნიშვნელობას.

„ძალიან გაგვიხარდა რეგიონულ საკითხებში ახალი სამინისტროს შექმნა, მაგრამ ერთი წელიც არ გაგრძელებულა - გააუქმეს, ანუ ერთ წელიწადში რაღაც ვერ გაიგო ერთმა ადამიანმა და სამინისტრო გააუქმეს. ეკონომიკური გუნდის საკადრო პოლიტიკა მმართველი გუნდის აქილევსის ქუსლია.

რეგიონები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ სოფლის მეურნეობის პოლიტიკასა და მცირე ბიზნესის განვითარებაში. კონსულტაციები გავმართეთ სამინისტროს თანამშრომლებთან, განვიხილეთ რეგიონული განვითარების საკითხები და ის თუ რამდენად ეფექტურად ხორციელდება დასახული მიზნები და სტრატეგიები. ამიტომ, ჩემი აზრით, რეგიონული პოლიტიკა უნდა დარჩეს ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთ პრიორიტეტად", - ამბობს ცოფურაშვილი.

პოლიტოლოგმა და ეკონომიკის ექსპერტმა ვაჟა ბერიძემ ხაზი გაუსვა ეკონომიკური პოლიტიკისადმი უფრო რეალისტური და დაბალანსებული მიდგომის აუცილებლობას.

მისი თქმით, საქართველომ, როგორც პატარა ქვეყანამ სერიოზული ეკონომიკური და სოციალური გამოწვევებით, უფრო რეალისტური და დაბალანსებული ეკონომიკური პოლიტიკა უნდა გაატაროს. მან ასევე გაიხსენა ყოფილი პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის სიტყვები, რომელიც დამოუკიდებლობის პირველ წლებშიც კი საუბრობდა ეკონომიკის მთავარ მნიშვნელობაზე ქვეყნის განვითარებისთვის.

„ჩვენ პატარა ქვეყანა ვართ საკმაოდ მნიშვნელოვანი პრობლემებით; ფრთხილად უნდა ვიყოთ. ჩვენი ეკონომიკური პოლიტიკა უფრო რეალისტური და ადეკვატური უნდა იყოს, ვიდრე ბოლო 35 წლის განმავლობაში იყო. გადატრიალების შემდეგ, როდესაც შევარდნაძე მოვიდა, ის უნივერსიტეტში მივიდა და თქვა: „დამოუკიდებლობა კარგია, მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკონომიკაა". ამ სიტყვებს აუდიტორიაში ხმაური მოჰყვა, მაგრამ არსებითად ის მართალი იყო, რადგან ეკონომიკა ბევრ რამეს განსაზღვრავს როგორც საქართველოსთვის, ასევე გლობალურ პოლიტიკაში", - აღნიშნა ბერიძემ.

პოლიტოლოგი, საერთაშორისო ურთიერთობების ექსპერტი ირაკლი გოგავა მიიჩნევს, რომ საქართველოსთვის მსხვილ ეკონომიკურ გაერთიანებებში გაწევრიანება შესაძლოა არ იყოს ისეთი მომგებიანი, როგორიც თანაბრად ახლო ურთიერთობების შენარჩუნება ყველა ძირითად ბაზართან, კერძოდ კი ევროკავშირსა და ჩინეთთან.

„მე სამხრეთ კავკასიური სამეულის იდეის მომხრე ვარ- ზომიერი ინტეგრაციული ეკონომიკური მოდელის საქართველოს, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის. ეს საშუალებას მოგვცემს გავაძლიეროთ საერთო ბაზარი და შევქმნათ ხელსაყრელი ნიადაგი ისეთ გარე ეკონომიკურ მოთამაშეებთან ურთიერთობაში წარმატებული პოზიციონირებისთვის, როგორებიცაა რუსეთი, ევროკავშირი, აშშ, ჩინეთი, ირანი, ინდოეთი და თურქეთი. თუმცა, ამ სამი ამიერკავკასიური სახელმწიფოს ელიტები ჯერ კიდევ არ არიან ამისთვის მზად, თუმცა საზოგადოებაში ამაზე საუბრები უკვე მიმდინარეობს", - განაცხადა გოგავამ.

• იოსებ არჩვაძე: „კრიზისი არის შესაძლებლობა, შანსი იმისა, რომ მოხდეს ეკონომიკის ტრანსფორმაცია ახალ გამოწვევებზე დაყრდნობით, მოხდეს რესტრუქტურიზაცია და გაითვალოს მომავალი განვითარების მიმართულებები"

მისი აზრით, საქართველოს სჭირდება გადააფასოს თავისი საგარეო-ეკონომიკური პოლიტიკის მიმართულებები, რომლებიც ბოლო 30 წლის განმავლობაში მნიშვნელოვანწილად ევროპულ ინტეგრაციაზე იყო ორიენტირებული.

მას მიაჩნია, რომ ქვეყანამ უფრო პრაგმატულად უნდა შეაფასოს არსებული ეკონომიკური შესაძლებლობები და ურთიერთობები განავითაროს არა მხოლოდ ევროკავშირთან, არამედ სხვა მსხვილ საერთაშორისო ბაზრებთანაც.

მრგვალი მაგიდის მონაწილეები შეჯერდნენ იმ მოსაზრებაზე, რომ მსოფლიო ეკონომიკასა და საერთაშორისო ვაჭრობაში მიმდინარე ცვლილებები ქმნიან საქართველოსთვის როგორც ახალ შესაძლებლობებს, ისე სერიოზულ რისკებს.

ქვეყნის საკვანძო ამოცანებს შორის ექსპერტებმა დაასახელეს სატრანზიტო პოტენციალის, ეკონომიკის რეალური სექტორის, რეგიონებისა და მცირე ბიზნესის განვითარება, ასევე უფრო მოქნილი და პრაგმატული საგარეო-ეკონომიკური პოლიტიკის ფორმირება.