
გლობალური კლიმატური სამართლიანობის ეთოსი ეფუძნება „საერთო, მაგრამ დიფერენცირებული პასუხისმგებლობებისა და შესაბამისი შესაძლებლობების“ (CBDR-RC) პრინციპს. ეს სრულიად სამართლიანია, იმის გათვალისწინებით, რომ კლიმატის ამჟამინდელი მდგომარეობა დღევანდელი განვითარებული ეკონომიკების მიერ ინდუსტრიალიზაციის პროცესში სათბურის გაზების ისტორიული ემისიების შედეგია. ეს შეშფოთება მუდმივად აისახება ინდოეთის პოზიციაში კლიმატურ სამართლიანობასთან დაკავშირებით, როგორც განვითარებადი ეკონომიკისა, რომელსაც ნაადრევი მიღწევები აქვს, მდგრადობის ერთგულია და გლობალური სამხრეთის ხმას წარმოადგენს.
თურქეთში, ანტალიაში მიმდინარე COP31-ზე ინდოეთი კვლავ აპირებს გლობალური სამხრეთისთვის კლიმატური სამართლიანობის ნარატივის წინ წამოწევას. ამჯერად, სამიტზე ინდოეთის პოზიცია და წიაღისეული საწვავის ხისტი ფორმულირებით ეტაპობრივი გაუქმების წინააღმდეგობა გამყარებულია მწვანე ტრანზიციის სფეროში მიღწეული შთამბეჭდავი შედეგებით. პარიზის შეთანხმებით აღებული ინდოეთის კლიმატური ვალდებულებები ითვალისწინებდა 2030 წლისთვის მშპ-ის ემისიების ინტენსივობის 33–35 პროცენტით შემცირებას და არაწიაღისეულ რესურსებზე დაფუძნებული ელექტროენერგიის დადგმული სიმძლავრის წილის 40 პროცენტამდე გაზრდას. მწვანე ინფრასტრუქტურის განვითარებითა და მწვანე ტექნოლოგიების სწრაფი დანერგვის ხელშემწყობი პოლიტიკით, 2025–26 ფინანსურ წელს ინდოეთმა 55,3 გვტ არაწიაღისეული სიმძლავრე დაამატა. ეს მის ისტორიაში ყველაზე დიდი წლიური ზრდაა, რაც ორჯერ აღემატება წინა რეკორდს (29,5 გვტ). გარდა ამისა, მთლიანი არაწიაღისეული სიმძლავრე ამჟამად 283 გვტ-ს შეადგენს, საიდანაც 150 გვტ მზის ენერგიაზე მოდის, ხოლო 56 გვტ — ქარის ენერგიაზე. ორივე ეს მიზანი დადგენილ ვადებზე ბევრად ადრე შესრულდა. ამან აჩვენა ინდოეთის მიდგომა კლიმატის მართვისადმი, რომელიც სცდება მხოლოდ პოლიტიკის ფორმულირებას და წარმოადგენს სანდო, ქმედებაზე ორიენტირებულ პროცესს ადრეული შედეგებით. კლიმატის სფეროში მიღწეულმა წარმატებამ ასევე გააძლიერა მისი ლიდერობა გლობალურ სამხრეთში კლიმატური დღის წესრიგის განსაზღვრის კუთხით.
ეკონომიკური განვითარების კუთხით, ეს მიღწევა მართლაც გადამწყვეტია ინდოეთის განვითარების დღის წესრიგში მდგრადობისა და კლიმატური ცნობიერების დასამკვიდრებლად. ამავდროულად, გლობალური კლიმატური სამართლიანობის პრიზმიდან, ეს მიღწევა ინდოეთს უფრო ძლიერ ხმას ანიჭებს, რომლის უგულებელყოფაც გლობალური კლიმატური დღის წესრიგის ჩამოყალიბებისას შეუძლებელია.
აქედან გამომდინარე, საინტერესოა, თუ როგორ იყენებს ინდოეთი კლიმატის სფეროში თავის მზარდ გავლენასა და მიღწევებს COP31-ზე გლობალური სამხრეთისთვის კლიმატური სამართლიანობის უზრუნველსაყოფად. უპირველეს ყოვლისა, ინდოეთი აპირებს ხელი შეუწყოს „კლიმატის დაფინანსების სამუშაო პროგრამის“ ამოქმედებას — ორწლიანი სამთავრობათაშორისო სამუშაო მიმართულებისა, რომელიც მიზნად ისახავს კლიმატური ფინანსების მობილიზებას პარიზის შეთანხმებით განვითარებული ქვეყნების სამართლებრივი ვალდებულებების შესასრულებლად.
მეორეც, ინდოეთი გეგმავს გამოიყენოს თავისი მიღწევები საიმედო, გრძელვადიანი და მდგრადი დაფინანსების ნაკადის — ე.წ. პროგნოზირებადი კლიმატური დაფინანსების — მოსალაპარაკებლად, განვითარებული ქვეყნების სპორადული ან ერთჯერადი ვალდებულებების საპირისპიროდ, კლიმატის შერბილებისა და ადაპტაციის პროექტების მხარდასაჭერად. მიუხედავად იმისა, რომ ინდოეთი აქტიურად ზრდის განახლებადი ენერგიის სიმძლავრეებს და შთამბეჭდავი ტემპით ამცირებს ემისიებს, მას კარგად ესმის, რომ ბევრი განვითარებადი ეკონომიკა კვლავ ჩამორჩება განახლებადი ენერგიის ფართომასშტაბიან დანერგვაში არასტაბილური დაფინანსებისა და ენერგეტიკული საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად წიაღისეულ საწვავზე გადაჭარბებული დამოკიდებულების გამო. ეს გაცნობიერება აისახა ინდოეთის ოფიციალურ პოზიციაში, რომელიც მიზნად ისახავს შედეგზე ორიენტირებული და სამართლიანი კლიმატური ქმედებების ძიებას. შესაბამისად, ნიუ-დელი ეწინააღმდეგება დონორთა ბაზის ნებისმიერ სავალდებულო გაფართოებას ან არსებული ფინანსური პასუხისმგებლობების განვითარებად ქვეყნებზე გადატანას ადეკვატური და სამართლიანი ბიომრავალფეროვნების დაფინანსებისთვის.
მესამე, ინდოეთს არ მოუწერია ხელი „35-by-35 გლობალური ელექტრიფიკაციის პირობაზე“, რომელიც ითვალისწინებს ინფრასტრუქტურის უფრო სწრაფ ელექტრიფიკაციას განახლებადი ენერგიით, თანამედროვე ელექტროქსელებითა და ენერგიის შემნახველი სისტემებით. ინდოეთმა გააკრიტიკა ზემოდან ქვემოთ თავსმოხვეული მიზნების ეს უცხოური მიდგომა, რადგან ის არ ითვალისწინებს ეროვნულ სუვერენიტეტს, ენერგოუსაფრთხოებას და განვითარებადი ქვეყნების მიმდინარე სიღარიბის აღმოფხვრის პროცესებს.
ინდოეთმა მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია გამწვანების კუთხით და აჩვენა ერთგულება განახლებადი ენერგიისა და ენერგოეფექტურობის გაფართოებისადმი საკუთარი პირობებით, გარე მანდატებისა და ზეწოლის გარეშე. ინდოეთი ამასვე უჭერს მხარს მთელი გლობალური სამხრეთისთვის. იგი ამტკიცებს, რომ ყველა ერს უნდა ჰქონდეს უფლება, თავად დასახოს საკუთარი ენერგეტიკული ტრანზიციის გზა, გარე ვალდებულებებისგან თავისუფლად, რომლებიც აწესებენ ხისტ, ფიქსირებული წილის ელექტრიფიკაციის მიზნებს (როგორიცაა 2035 წლისთვის საბოლოო ენერგომოხმარებაში ელექტროენერგიის წილის 35 პროცენტამდე გაზრდა). მოკლედ რომ ვთქვათ, ეს ჩარჩო მოიცავს განვითარებული ქვეყნების მხრიდან კლიმატური დაფინანსებისა და ტექნოლოგიების გადაცემის უზრუნველყოფას, ამასთანავე უტოვებს სივრცეს განვითარებად ეკონომიკებს, თავად განსაზღვრონ საკუთარი კლიმატური დღის წესრიგი საწყისი პირობებისა და განვითარების გადაუდებელი საჭიროებების გათვალისწინებით, მაღალი შედეგების მქონე ქვეყნებისგან ცოდნის გაზიარების პარალელურად.
განახლებადი ენერგიის გლობალური სამიტის ორგანიზებით, COP31-ში მონაწილეობითა და ისეთ ინსტიტუტებში ლიდერობით, როგორიცაა საერთაშორისო მზის ალიანსი და კატასტროფებისადმი მდგრადი ინფრასტრუქტურის კოალიცია, ინდოეთი სრულად იყენებს თავის პოტენციალს ემისიების შემცირებისა და განახლებადი ენერგიის სიმძლავრეების შემდგომი ზრდის მწვანე მიზნების მისაღწევად, ამავდროულად კი ეწინააღმდეგება ისეთი გარე დღის წესრიგის თავს მოხვევას, რომელიც უგულებელყოფს გლობალური სამხრეთის განვითარების საჭიროებებს. ამით ინდოეთი ასევე ახმოვანებს ნარატივს, რომ კლიმატის კრიზისთან დაკავშირებული გარე ეფექტების გათვალისწინებით, კრიზისთან დაპირისპირება და მისი ზემოქმედების შერბილება ყველას განვითარებისა და სტრატეგიულ ინტერესებში შედის.
ამჟამად ინდოეთი ანტალიაში ლიდერობისთვის სამი მიმართულებით ემზადება: ადაპტაცია, ფინანსები და გენერაციის დეფიციტი (სიმძლავრესა და რეალურ გამომუშავებას შორის სხვაობა). ინდოეთის ეროვნულ დონეზე განსაზღვრული წვლილის (NDC) ვალდებულებებმა მანგროს ტყეების აღდგენის, ციკლონების ადრეული გაფრთხილების სისტემებისა და სიცხის სამოქმედო გეგმების კუთხით წარმატებით უზრუნველყო კატასტროფებით გამოწვეული სიკვდილიანობის ყველაზე მკვეთრი შემცირება. ეს იქცა გადაცემად მოდელად მსგავსი კლიმატური კრიზისების მიმართ მოწყვლადი ქვეყნებისთვის. სტრატეგიულად, ინდოეთის მიერ ამ მასშტაბის ცოდნის გადაცემა ასევე შეიძლება იქცეს სამხრეთ-სამხრეთის თანამშრომლობის ფორმად კლიმატის ადაპტაციის კუთხით. ფინანსურ ფრონტზე, სუფთა ინფრასტრუქტურის სიმძლავრეების განვითარებაში თავისი წარმატებით, ინდოეთი ბიძგს აძლევს 1,3 ტრილიონი დოლარის საგზაო რუკას, რითაც აჩვენებს, თუ როგორ შეუძლია კორპორაციებისა და განვითარებული ქვეყნების კლიმატურ დაფინანსებას მკვეთრი ცვლილებების შეტანა მწვანე ტრანზიციის გზაზე. მესამე მიმართულებაა ენერგიის გენერაციის სხვაობის ფრონტი: სხვაობა იმას შორის, რისი გამომუშავებაც ელექტროსადგურს შეუძლია და რასაც რეალურად გამოიმუშავებს.
დღესდღეობით არაწიაღისეული წყაროები ინდოეთის მთლიანი ელექტროენერგიის გამომუშავების სიმძლავრის დაახლოებით 55 პროცენტს შეადგენს და რეალური გამომუშავების 29,2 პროცენტზეა პასუხისმგებელი, რაც მას ენერგეტიკულ ტრანზიციაში გლობალურ ლიდერად აქცევს სხვა განვითარებად ქვეყნებთან შედარებით. ეს სხვაობა განპირობებულია სიმძლავრის გამოყენების კოეფიციენტებითა და ქსელის შეზღუდვებით და არა ამბიციების ნაკლებობით, რადგან ერთი გიგავატი მზის ენერგია წლიურად დაახლოებით ერთი მესამედით ნაკლებ ენერგიას იძლევა, ვიდრე ერთი გიგავატი ქვანახშირი. ამის მოსაგვარებლად საჭიროა ენერგიის შენახვის, გადაცემისა და დისპეტჩერიზაციის წესების გადახედვა — ნარატივი, რომლის წამოწყებასაც ინდოეთი გლობალურ პლატფორმაზე აპირებს. სწორედ აქ შემოაქვს ინდოეთს ენერგიის შენახვისა და ქსელების დღის წესრიგი, ხაზს უსვამს რა შენახვის სისტემების, ქსელის მოქნილობისა და გადაცემის ინფრასტრუქტურის დაფინანსების საჭიროებებს როგორც საკუთარი თავისთვის, ისე მთლიანად გლობალური სამხრეთისთვის, და განსაზღვრავს დისკუსიის მიმართულებას გლობალური სამხრეთის სახელით. მიზნების ვადაზე ადრე მიღწევით, ინდოეთს ეძლევა შესაძლებლობა, COP31-ზე განსაზღვროს ტონი თავისი მწვანე მიზნების შემდგომი წინსვლისთვის კლიმატური სამართლიანობისა და თანასწორი ტრანზიციის პრინციპების დაცვით.