სააგენტო Bloomberg-მა გამოაქვეყნა ურთიერთგაგების მემორანდუმის ტექსტი, რომელიც, არსებული ინფორმაციით, შეერთებულ შტატებსა და ირანს შორის არის შეთანხმებული. დოკუმენტის ოფიციალური ხელმოწერა 19 ივნისს, ჟენევაში იგეგმება. გამოცემის ცნობით, 14-პუნქტიანი მემორანდუმი ქმნის ჩარჩო ხელშეკრულებას საომარი მოქმედებების დასასრულებლად და იმ მოლაპარაკებების დასაწყებად, რომელთა მიზანიც 60 დღის ვადაში ყოვლისმომცველი შეთანხმების მიღწევაა.

ცეცხლის შეწყვეტა და სუვერენიტეტის პატივისცემა

დოკუმენტი იწყება ორმხრივი ვალდებულებით, რომლის მიხედვითაც, მხარეები აცხადებენ ყველა ფრონტზე - მათ შორის ლიბანში- ომის დაუყოვნებლივ და მუდმივ შეწყვეტას. გარდა ამისა, ისინი ვალდებულებას იღებენ, თავი შეიკავონ მომავალი მტრული ქმედებებისგან, ძალის გამოყენებისგან ან ძალის გამოყენების მუქარისგან ერთმანეთის წინააღმდეგ.

მემორანდუმი ასევე მოიცავს ორმხრივ მზაობას, პატივი სცენ ერთმანეთის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას და არ ჩაერიონ ერთმანეთის შიდა საქმეებში.

ბლოკადის მოხსნა და საზღვაო მიმოსვლა

შემოთავაზებული ჩარჩოს მიხედვით: ვაშინგტონი ხელმოწერისთანავე დაუყოვნებლივ გააუქმებს ირანის საზღვაო ბლოკადას და 30 დღის ვადაში სრულად აღადგენს საზღვაო მიმოსვლას. აშშ ასევე იღებს ვალდებულებას, საბოლოო შეთანხმების მიღწევიდან 30 დღის განმავლობაში გაიყვანოს თავისი ჯარები მიმდებარე ტერიტორიებიდან.

თეირანი, თავის მხრივ, დაუყოვნებლივ გადადგამს ნაბიჯებს სპარსეთის ყურიდან ომანის ყურემდე კომერციული ნაოსნობის აღსადგენად და 30 დღეში დააბრუნებს მას ომამდელ ნიშნულზე, რაც მოიცავს ტექნიკური დაბრკოლებების აღმოფხვრასა და განაღმვით სამუშაოებს.

სანქციების გაუქმება და 300-მილიარდიანი გეგმა

ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პუნქტი სანქციების შემსუბუქებასა და ეკონომიკურ რეკონსტრუქციას ეხება. მემორანდუმში აღნიშნულია, რომ შეერთებული შტატები, რეგიონულ პარტნიორებთან ერთად, მხარს დაუჭერს ირანის ყოვლისმომცველი აღდგენისა და ეკონომიკური განვითარების გეგმას, რომლის ღირებულებაც, სულ მცირე, 300 მილიარდი დოლარია.

ამ გეგმის განხორციელების მექანიზმი 60-დღიანი მოლაპარაკებების პერიოდში შემუშავდება. დოკუმენტი ასევე ითვალისწინებს ირანის წინააღმდეგ დაწესებული ყველა სანქციის ეტაპობრივ გაუქმებას, მათ შორის გაეროსთან და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოსთან დაკავშირებულ შეზღუდვებს, ისევე როგორც აშშ-ის პირველად და მეორეულ სანქციებს.

ეს პროცესი საბოლოო შეთანხმებით განსაზღვრული გრაფიკის მიხედვით წარიმართება.

ბირთვული საკითხი და აქტივების დებლოკირება

ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით ირანი კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ იგი არასოდეს შექმნის ბირთვულ იარაღს. მემორანდუმის თანახმად, ირანის გამდიდრებული ბირთვული მასალის მომავალი და სხვა მასთან დაკავშირებული საკითხები საბოლოო შეთანხმებაში აისახება. ამ დოკუმენტის გაფორმებამდე კი მხარეები შეინარჩუნებენ არსებულ სტატუს-კვოს: ირანი არ გააფართოებს მიმდინარე ბირთვულ პროგრამას, ხოლო აშშ თავს შეიკავებს ახალი სანქციების დაწესებისა თუ რეგიონში სამხედრო ყოფნის გაძლიერებისგან.

ტექსტი ასევე ითვალისწინებს ირანული ფონდებისა და აქტივების ეტაპობრივ განბლოკვას, რათა მოლაპარაკებების პროგრესირებასთან ერთად, ისინი ხელმისაწვდომი გახდეს ირანის ცენტრალური ბანკის მიერ განსაზღვრული ბენეფიციარებისთვის.

ამასთანავე, მემორანდუმი მოითხოვს მონიტორინგის მექანიზმის შექმნას, რომელიც ზედამხედველობას გაუწევს საბოლოო შეთანხმების იმპლემენტაციას და უზრუნველყოფს ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას.

სამომავლო პერსპექტივები

Bloomberg იტყობინება, რომ მოლაპარაკებები საბოლოო დარეგულირებაზე მას შემდეგ დაიწყება, რაც ამოქმედდება ნდობის აღდგენის ძირითადი ზომები (მათ შორის საზღვაო გზების გახსნა და სანქციებთან დაკავშირებული ნაბიჯები) და მიღებული იქნება მათი უწყვეტობის გარანტიები. საბოლოო შეთანხმებას, მისი მიღწევის შემთხვევაში, მხარს დაუჭერს გაეროს უშიშროების საბჭო სავალდებულო რეზოლუციით.

მემორანდუმის გაფორმებას წინ უძღოდა ვაშინგტონსა და თეირანს შორის თვეების განმავლობაში არსებული მწვავე დაძაბულობა და სამხედრო დაპირისპირება. გეგმის მიხედვით ხელმოწერის შემთხვევაში, ეს შესაძლოა ორ ქვეყანას ბოლო წლების განმავლობაში ყველაზე მნიშვნელოვანი დიპლომატიური პროცესის დასაწყისი გახდეს, რომელმაც პოტენციურად შეიძლება ახლო აღმოსავლეთის უსაფრთხოების არქიტექტურა შეცვალოს.