სამშენებლო სექტორში დეველოპერული კომპანიების რიცხვი მკვეთრად იზრდება. ამან შესაძლოა, ჭარბი მიწოდება გამოიწვიოს. სპეციალისტების ნაწილი პროცესს ნეგატიურად აღიქვამს. ისინი ფიქრობენ, რომ პროცესების ამგავრმა განვითარებამ ესა თუ ის კომპანია შეიძლება გაკოტრებამდე. არის განსხვავებული შეხედულებაც. მათი ავტორები ფიქრობენ, რომ რაც მეტი მოთამაშე იქნება ბაზარზე, მით მეტი იქნება კონკურენციაც და ეს უკანასკნელი პროცესების გაჯანსაღებას ხელს შეუწყობს. 

„ინნ ჯგუფის“ დამფუძნებელი, პაატა კოკაია აცხადებს, რომ საქართველოში უძრავი ქონების ბაზარზე ჭარბი მიწოდების რისკი გამოივეთა. მიზეზი ისაა, რომ უკანასკნელ ხანებში, დეველოპერული კომპანიების რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა. რისკების დასაზღვევად აუცილებელია, რომ დეველოპერებმა საცხოვრებელი ბინების მშენებლობა საბანკო კრედიტით აწარმოონ და რეალიზაციაზე არ იყვნენ დამოკიდებული.

“ძალიან სწრაფად იზრდება დეველოპმენტში ბინების მიწოდება. არ ვიცი, დაეწევა თუ არა ამ ტემპს გაყიდვა. შარშანდელთან შედარებით ნორმალური ზრდა აქვს უძრავი ქონების რეალიზაციას, თუმცა იმდენად მატულობს დეველოპერების რაოდენობა, რომ შეიძლება აქაც გაჩნდეს ჭარბი მიწოდება.

ჩვენ ქუთაისში ამ ეტაპზე დაახლოებით 200 ბინას ვაშენებთ, თბილისში 1000 ბინაზე მეტი უკვე ჩავაბარეთ და ახალი პროექტი გვაქვს დაწყებული დიდ დიღომში - 800 ბინაზე მეტი არის. პროექტები მთლიანად “საქართველოს ბანკის” მიერ არის დაფინანსებული და არ ვართ დამოკიდებული, გაიყიდება თუ არა ბინები. დღეს დეველოპერი თუ ფიქრობს, რომ აუცილებლად გავყიდი ბინებს და ამ ფულით ავაშენებ, ეს დიდი რისკია. 

ქართველების ბუნებიდან გამომდინარე, ზუსტად ვიცი, რომ ყველა სხვა ბიზნესს დაანებებს თავს და რომ იციან, დეველოპმენტი მოგებიანია, ამ სექტორში დაიწყებენ  ინვესტირებას”, - განაცხადა პაატა კოკაიამ.

ბიზნესკონსულტანტი ლევან კობერიძე კი ფიქრობს, რომ თუ უძრავი ქონების ბაზარზე ჭარბი მოწოდება გაჩნდება, ეს მომხმარებლებისთვის დადებითი სიგნალი იქნება და გამორიცხული არაა, სექტორში გარკვეული ძვრები მოახდინოს, მაგალითად, ფასის კორექტირებაც გამოიწვიოს. მსგავს პროცესში შესაძლოა, კვალიფიციური, ხარისხიანი და მომხმარებლის ინტერსზე ორიენტირებული კომპანიები გაძლიერდნენ.

,,უძრავი ქონების ბაზარზე თუ ჭარბი მიწოდება გაჩნდება, ეს მომხმარებლისთვის, ლოგიკურად კარგი უნდა იყოს. შესაძლოა, ამას, გარკვეულწილად, ფასების კორექტირებაც მოჰყვეს. მეორე მხრივ, გამორიცხული არაა, სამომავლოდ უფრო მეტად კვალიფიციური, ხარისხიანი და მომხმარებლის ინტერსზე ორიენტირებული კომპანიები გაძლიერდნენ. ამიტომაც სამშენებლო კომპანიოების მომრავლება  ჯანსაღ პროცესად მიმაჩნია.

ვფიქრობ, ერთადერთი პრობლემა, რაც დეველოპერებთან მიმართებაში იკვეთება, საშენებლო კომპანიების დიდი ნაწილის ბანკებთან ინტეგრირებაა (ან თავად ბანკები ფლობენ მათ). ამ გზით სამშენებლო კომპანიები არაკონკურენტუნარიან გარემოში არიან. ეს კი, სექტორის მომხმარებლისთვისაც და თვითონ სექტორისთვისაც ძალიან დიდი პრობლემაა. ამიტომაც, უნდა გააქტიურდეს კონკურენციის სააგენტო და საკანონმდებლო ორგანოც, რომ არ იყოს ბანკების არაპროფილური საქმანობის მკაფიო გამოხატულება სამშენებლო სექტორი. დღესდღეობით ბანკებს ეძლევა საშუალება, რომ არასაბანკო საქმიანობიდან კიდევ უფრო მეტი ფული მიიღონ.

სამწუხაროდ, ბანკებს სექტორში დიდი ძალა აქვთ და ლობირებენ გარკვეულ სამშენებლო კომპანიებს, რაც არათანაბარ და არაჯანსაღ კონკურენციას იწვევს. მაშინ, როცა მოსახლეობა მსყიდველუნარიანი არაა, მათი ხელშეწყობით მაღალი ფასის შენარჩუნება ხდება. რუსეთის მოქალაქეებზეც კი გახსნეს იპოთეკური სესხების აღების შესაძლებლობა, რადგან ჩვენმა მოქამაქეებმა რესურსი ამოწურეს. აქ ვხედავ ზუსტად ბანკების მიერ სექტორში არაკეთილსინდისერ ჩარევას," - აღნიშნა ,,ბიზნეს-რეზონზნსთან" საუბრისას კობერიძემ.

მისი აზრით, რაც მეტი მოთამაშე იქნება ბაზარზე, მით მეტი კონკურენცია შეიქმნება და თუკი არ მოხდება ხელოვური ჩარევა მზარდი დეველოპერული კომპანიების რაოდენობა ბაზრის გაჯანსაღებას შეუწყობს ხელს. 

,,ზოგადად, წესი ყველასთვის ერთია. რაც მეტი კონკურენციაა კომპანიებს შორის, მით უკეთესი ხდება ბაზარი მომხმარებლებისთვის. ეს უკანასკნელი ხელს უწყობს მშენებლობაში პროცესის გაჯანსაღებას, ხარისხიანი, ფასთან შესაბამისი პროდუქციების გამჩენას და ახალი ნიშების ათვისებას. კონკურენცია, რომ კარგია ეს ყველამ ვიცით, ამაში პრობლერმას ვერ ვხედავ.  

არ მესმის დეველოპერებს სხვისი შემოსვლა რატომ არ უნდათ? თუ სირთულეებს ხედავენ, თავად გავიდნენ და დაუტოვონ ასპარეზი ახლებს. ბაზარს რაც მეტი მოთამაშე აითვისებს, ამით შესაძლოა მომხმარებელს არსებულზე მეტად შეღავათიანი და  საინტერესო პირობები შესთავაზონ. შესაძლოა ფასებიც დააკორექტირონ. ცხადია, არსებულ მოთამაშეებს მაღალი მარჟები უნდათ", - განუცხადა ,,ბიზნეს-რეზონანსს" ლევან კობერიძემ.

სხვა საკითხებზე ამახვილებს ყურადღებას ფინანსისტი გივი კორინთელი. მისი აზრით,  მთავარი აქცენტი არა დეველოპერული კომპანიების სიმრავლეზე, არამედ პროექტებზე უნდა გაკეთდეს. კომპანიები ამ მიმართულებით არათანაბარ პირობებში არიან, ამიტომაც მათი სიმრავლე სამშენებლო ბაზარზე არსებითად ვერაფერს შეცვლის. 

,,ვფიქრობ, ამ ეტაპისტვის, მთავარი ყურადღება არა დევეროპერული კომპანიების რაოდენობაზე, არამედ პროექტების სიმრავლეზეა გასამახვილებელი. რეალურად, დეველეპერული კომპანიების სიმრავლე არ განსაზღვრავს პროექტების სიმრავლეს, რადგან ერთ დეველოპერული კომპანიას შეიძლება ათი და მეტი პროექტი ჰონდეს და ზოგი კი, წლების განმავლობაში მხოლოდ ერთ პროექტზე მუშაობდეს. ამიტომაც არ ვფიქრობ, რომ ახალი მოთამაშე სამშენებლო სექტორის ბაზარზე ნეგატიურ გავლენას იქონიებს. თუ დავაკვირდებით ვნახავთ, რომ სფეროსი მოთხოვნა კვლავ მზარდია და არც მიწოდების სიჭარბე შეინიშნება. 

აქვე უნდა ითქვას ისიც, რომ დღეს კონკურენცია არა მარტო ფასებშია, არამედ ხარისხშიცაა. ყოველი ახალი პრემიუმ პროექტები ერთმანეთს ხარისხში, ინფრასტრუქტურაში, გადახდის პირობებში ეჯიბრებიან და რაციონალურად ორიენტირებულები არიან მომხმარებლებზე, რაც პოზიტიური მოვლენაა. ამდენად, ვფიქრობ, ჯერჯერობით ბაზარზე არაა ის სიჭარბე, რომ პრობლემა შექმნას. ვხედავთ, რომ უძრავი ქონების ბაზარზე ფასები მზარდია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოთხოვნა უფრო მეტია, ვიდრე მიწოდება," - აღნიშნა ,,ბიზნეს-რეზონანსთან" საუბრისას გივი კორინთელმა.