ჰორმუზის სრუტე ირანის უდიდესი ბერკეტია და ირანი სუვერენული უფლებებიდან უკან დახევას არ აპირებს, - ამის შესახებ ირანის პარლამენტის სპიკერმა, მოჰამედ ბაღერ ღალიბაფმა განაცხადა. ღალიბაფის მტკიცებით, ირანსა და შეერთებულ შტატებს შორის ცოტა ხნის წინ მიღწეული ურთიერთგაგების მემორანდუმი მხოლოდ დროებით გათავისუფლებას ითვალისწინებს სრუტეში საზღვაო მომსახურების საფასურისგან და არ ცვლის ირანის პოზიციას სუვერენიტეტის საკითხთან დაკავშირებით.

„ეს ჩვენი ტერიტორიული წყლებია. ჩვენ არ დავუშვებთ, შეერთებულმა შტატებმა შექმნას დავა ან სოფიზმი იმის მტკიცებით, რომ ირანმა ჰორმუზის სრუტეში მილიტარიზაცია მოახდინა. ირანი არასდროს და არანაირ გარემოებაში არ დაიხევს უკან ამ პოზიციიდან. ჰორმუზის სრუტე ღვთაებრივი საჩუქარია, რომელიც ღმერთმა ამ ომის დროს მოგვცა.

ვიდრე შეთანხმების ხუთივე პუნქტი სრულად არ იქნება კონსოლიდირებული და საბოლოო სახით დამტკიცებული, ირანი დარჩენილი პუნქტების განხორციელების შემდეგ ეტაპზე არ გადავა", - აღნიშნა ირანის მთავარმა მომლაპარაკებელმა.

ბაღერ ღალიბაფის ამ განცხადებას საერთაშორისო ანალიტიკოსები და გეოპოლიტიკური ინსტიტუტები ძალიან სერიოზულ სიგნალად აფასებენ. 2026 წლის ივნისში აშშ-სა და ირანს შორის გაფორმებული „ისლამაბადის ურთიერთგაგების მემორანდუმის" ფონზე, ექსპერტები ღალიბაფის სიტყვებში რამდენიმე მთავარ ტენდენციასა და რისკს ხედავენ.

ანალიტიკოსების აზრით, ირანი ცდილობს, 2026 წლის თებერვალში დაწყებული სამხედრო კონფლიქტის შედეგები თავის სასარგებლოდ გამოიყენოს. ღალიბაფის ფრაზა, რომ „ჰორმუზის სრუტის ადმინისტრირება ძველ ნიშნულს არასდროს დაუბრუნდება", მიანიშნებს, რომ ირანი არ აპირებს სრუტეზე კონტროლის შესუსტებას.

ომის დროს თეირანმა შექმნა სპეციალური უწყება - „სპარსეთის ყურის სრუტეების ადმინისტრაცია", ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ირანი ამ ორგანოს მეშვეობით გეგმავს გემების მოძრაობის გაკონტროლებას და, შესაძლოა, მომავალში გარკვეული გადასახადების დაწესებასაც, რასაც ვაშინგტონი კატეგორიულად ეწინააღმდეგება.

ანალიტიკოსები ყურადღებას აქცევენ ირანის დიპლომატიურ აქტივობას მეზობელ ომანთან, რომელიც სრუტის მეორე სანაპიროს აკონტროლებს. ირანი ცდილობს სპარსეთის ყურის ქვეყნები აიძულოს, აღიარონ მისი წამყვანი როლი საზღვაო ნავიგაციაში.

ირანის მომხრე, ადგილობრივი და პროირანელი რეგიონული ანალიტიკოსები ამ საკითხს სრულიად განსხვავებული რაკურსით - „სუვერენიტეტის დაცვისა და სტრატეგიული გამარჯვების" კონტექსტში განიხილავენ. მათი თქმით, ჰორმუზის სრუტეში ახალი წესების კარნახით ირანმა დაამტკიცა, რომ აშშ-ს აღარ აქვს რეგიონში ერთპიროვნული კონტროლის რესურსი.

მათი აზრით, ვაშინგტონის იძულება, რომ დამჯდარიყო მოლაპარაკებების მაგიდასთან და ხელი მოეწერა მემორანდუმისთვის, არის დასავლური ჰეგემონიის დასასრულის დემონსტრირება ახლო აღმოსავლეთში.

ამასთან, ირანელი სამხედრო ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ 2026 წლის დასაწყისში მომხდარი სამხედრო ესკალაციის დროს თეირანმა დაამტკიცა საკუთარი თავდაცვითი და შეტევითი პოტენციალი. ღალიბაფის სიტყვებს - „ღვთაებრივი საჩუქარი, რომელიც ომმა მოგვცა", ისინი განმარტავენ როგორც ისტორიულ შანსს, რომლითაც ირანმა სამართლიანობა აღადგინა და დაამყარა კონტროლი იმ წყლებზე, რომლებიც გეოგრაფიულად მის სანაპიროს ეკუთვნის.