მას შემდეგ, რაც ირანთან პირდაპირმა მოლაპარაკებებმა ორ ინდურ გაზმზიდს ამ გადამწყვეტ წყალსავალზე უსაფრთხოდ გავლის საშუალება მისცა, საგარეო საქმეთა მინისტრი ს. ჯაიშანკარი აცხადებს, რომ დიპლომატია და არა სამხედრო ხომალდები, შესაძლოა იყოს ჰორმუზის სრუტის გახსნის ყველაზე ეფექტური გზა.  

„ამ მომენტში მათთან მოლაპარაკებებში ვარ ჩართული და ჩემმა საუბარმა გარკვეული შედეგები გამოიღო“, — განუცხადა ჯაიშანკარმა Financial Times-ს ინტერვიუში. „ეს პროცესი გრძელდება. თუ ის ჩემთვის შედეგებს იძლევა, ბუნებრივია, კვლავაც ამ მიმართულებით გავაგრძელებ მუშაობას“.

მისი შენიშვნები მოჰყვა ჰორმუზის სრუტის გარშემო დაძაბულობის ზრდას; ეს არის ვიწრო არხი ირანსა და ყურის რამდენიმე ქვეყანას შორის, რომელზეც ჩვეულებრივ მსოფლიო ნავთობისა და გაზის დაახლოებით მეხუთედი გადის. ირანმა, ახლო აღმოსავლეთის გაფართოებული კონფლიქტის ფონზე, მეტწილად ჩაკეტა წყალსავალი.  ამ ფაქტმა შეაფერხა ტანკერების მოძრაობა და ენერგიაზე გლობალური ფასების მკვეთრი ზრდა გამოიწვია. 

ინდოეთის დიპლომატიური მიდგომა ეწინააღმდეგება აშშ-ის პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის მოწოდებებს ისეთი ქვეყნების მიმართ, როგორიცაა ჩინეთი, საფრანგეთი და გაერთიანებული სამეფო, რათა მათ რეგიონში „გუნდური ძალისხმევით“ გაგზავნონ „სამხედრო ხომალდები“ და დაეხმარონ შეერთებულ შტატებს სრუტის ძალისმიერი გზით გახსნაში. 

გასულ კვირას ნავთობის ფასმა 2022 წლის შემდეგ პირველად გადააჭარბა 100 დოლარს ბარელზე, ანალიტიკოსები კი აფრთხილებენ, რომ ფასი შესაძლოა 150 დოლარამდე ან მეტამდე გაიზარდოს, თუ ნაოსნობა კვლავ დაბლოკილი დარჩება. 

ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ განაცხადა, რომ წყალსავალი „ღიაა“, თუმცა ჩაკეტილია ირანის „მტრების“ კუთვნილი გემებისთვის, რაც კონკრეტულად შეერთებულ შტატებსა და ისრაელს გულისხმობს. პრაქტიკაში, ანალიტიკოსების თქმით, ეს ნიშნავს, რომ ქვეყნებს, რომლებიც პირდაპირ არ არიან დაკავშირებულნი აშშ-ის მიერ მართულ სამხედრო ზეწოლასთან, შესაძლოა კვლავ შეეძლოთ გემების გატარება. თუმცა, ირანელი მაღალჩინოსნების თქმით, გავლა ირანის სამხედრო-საზღვაო ძალებთან კოორდინაციას მოითხოვს. 

ინდოეთისთვის, რომელიც თავისი ნავთობისა და გაზის დაახლოებით 85 პროცენტის იმპორტს ახორციელებს, სრუტის გახსნა ეკონომიკისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. ჯაიშანკარმა მიანიშნა, რომ მშვიდი დიპლომატია შესაძლოა უფრო ეფექტური იყოს, ვიდრე სამხედრო ზეწოლა.

„რა თქმა უნდა, ინდოეთის პერსპექტივიდან, სჯობს ვიმსჯელოთ, კოორდინაცია გავუწიოთ და გამოსავალი ვიპოვოთ, ვიდრე არა,“ — განუცხადა მან Financial Times-ს. „ასე რომ, თუ ეს სხვა ადამიანებს ჩართვის საშუალებას აძლევს, ვფიქრობ, მსოფლიო ამით მხოლოდ მოიგებს.“

ინდოეთის დროშის ქვეშ მცურავმა ორმა გაზმზიდმა, რომლებმაც შაბათს სრუტე გაიარეს, ეს ნიუ-დელისა და თეირანს შორის გამართული დისკუსიების შემდეგ გააკეთეს; ინდოეთის განცხადებით, ეს განვითარება აჩვენებს, რომ მოლაპარაკებებს შედეგის მოტანა შეუძლია. ჯაიშანკარმა განაცხადა, რომ ინდოეთს არ დაუდია რაიმე ყოვლისმომცველი შეთანხმება, რომელიც ინდურ გემებს თავისუფალი გავლის საშუალებას მისცემდა. „არ არსებობს საერთო შეთანხმება,“ — თქვა მან. „გემის ყოველი გადაადგილება ინდივიდუალური შემთხვევაა.“

მან ასევე აღნიშნა, რომ ინდოეთს სანაცვლოდ დათმობები არ შეუთავაზებია. „ეს არ არის გაცვლის საკითხი“, - თქვა მან. „ინდოეთსა და ირანს აქვთ ურთიერთობა. ეს კი არის კონფლიქტი, რომელსაც ჩვენ ძალიან სამწუხარო მოვლენად მივიჩნევთ“.

მსოფლიოს მთავრობები ახლა განიხილავენ თავიანთ ვარიანტებს, რადგან ენერგეტიკული შოკი გლობალურ ბაზრებზე ვრცელდება. ზოგიერთი განიხილავს სამხედრო ოპერაციებში მონაწილეობას მარშრუტის ხელახლა გასახსნელად, სხვები კი თეირანთან დიპლომატიურ არხებს იკვლევენ. 

ევროპული ქვეყნები მათ შორისაა, ვინც მოლაპარაკებების გზას სინჯავს. საფრანგეთმა და იტალიამ ირანთან ტანკერების მოძრაობის აღდგენის შესახებ დისკუსიები დაიწყეს.

 ჯაიშანკარი საუბრობდა ორშაბათს ბრიუსელში ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრის წინ, სადაც მოსალოდნელია, რომ ჰორმუზის ჩაკეტვა დისკუსიების მთავარი თემა იქნება. კითხვაზე, შესაძლოა თუ არა ევროპულმა ქვეყნებმა გაიმეორონ ინდოეთის მიდგომა, ჯაიშანკარმა თქვა, რომ ირანთან ურთიერთობები ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება. „გულწრფელად რომ ვთქვათ, თითოეული ურთიერთობა გარკვეულწილად საკუთარ ღირებულებებს ეფუძნება“, - თქვა მან. „ამიტომ, ახლა ჩემთვის ძალიან რთულია ამის შედარება სხვა ურთიერთობასთან, რომელსაც შეიძლება ჰქონდეს ან არ ჰქონდეს ეს“.

მიუხედავად ამისა, მან აღნიშნა, რომ ინდოეთი მზად არის თავისი გამოცდილების გასაზიარებლად. „მოხარული ვიქნები ევროკავშირის დედაქალაქებს გავუზიარო ის, რასაც ვაკეთებთ. ვიცი, რომ ბევრ მათგანს ასევე ჰქონდა საუბრები თეირანთან“.

ამჟამად, ორი გემის უსაფრთხო გავლა მხოლოდ ადრეული ნიშანია იმისა, რომ დიპლომატიამ შესაძლოა კრიზისი შეამსუბუქოს.

„ჯერ კიდევ ადრეა“, - თქვა ჯაიშანკარმა. „ჩვენ იქ კიდევ ბევრი გემი გვყავს. ასე რომ, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მისასალმებელი მოვლენაა, მოლაპარაკებები გრძელდება, რადგან ამ საკითხზე მუშაობა კვლავ მიმდინარეობს“.

ინდოეთის დროშის ქვეშ მცურავი ნავთობტანკერი უვნებლად გადაურჩა დრონით თავდასხმას არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, ფუჯაირას პორტში, და მას შემდეგ ინდოეთისკენ გაემართა 80,800 ტონა ნედლი ნავთობის ტვირთით, განაცხადა მთავრობამ კვირას. 

ფუჯაირა აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს და ომანის ყურეს გადაჰყურებს, ხოლო დანარჩენი საამიროები სპარსეთის ყურეში მდებარეობენ. ეს ნიშნავს, რომ ნავთობტანკერებს შეუძლიათ იქ ნედლი ნავთობის ჩატვირთვა და შენახვა ჰორმუზის სრუტის გავლის გარეშე. შედეგად, ფუჯაირა ყურის ენერგორესურსების მნიშვნელოვან სარეზერვო საექსპორტო მარშრუტად იქცა იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც დაძაბულობა საფრთხეს უქმნის ჰორმუზის გავლით გადაზიდვებს. 

მოვლენები განვითარდა მას შემდეგ, რაც შაბათ-კვირას ამერიკის შეერთებულ შტატებს, ისრაელსა და ირანს შორის ომი გამწვავდა ახალი სარაკეტო დარტყმებითა და მსხვერპლის რაოდენობის ზრდით. ირანმა ისრაელის მიმართულებით რაკეტების ახალი სერია გაუშვა და განაცხადა, რომ მისი სამიზნე აშშ-ის ბაზები იყო ერაყსა და ქუვეითში, ხოლო ისრაელმა განაცხადა, რომ მან დაარტყა ობიექტებს ირანის ცენტრალურ ისპაჰანის პროვინციაში. 

არაღჩიმ განაცხადა, რომ თეირანი მზად იყო ხანგრძლივი კონფლიქტისთვის და უარყო, რომ ვაშინგტონთან ცეცხლის შეწყვეტას ცდილობდა. 

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ ირანის ოფიციალური პირები დაუკავშირდნენ შესაძლო შეთანხმების თაობაზე, თუმცა პირობები „ჯერჯერობით არ არის საკმარისად კარგი“. ცალკე, კავშირის მინისტრმა პიუშ გოიალმა შაბათ-კვირას განაცხადა, რომ „ნედლი ნავთობისა და საწვავის მხრივ, ჩვენ საკმაოდ კარგ მდგომარეობაში ვართ. ხელთ გვაქვს კარგი მარაგები. ნედლი ნავთობისა თუ საწვავის ფრონტზე - ბენზინის, დიზელის, საავიაციო საწვავის მხრივ - აბსოლუტურად არანაირი შეფერხება არ ყოფილა“. ინდოეთმა განაახლა რუსული ნავთობის ყიდვა მას შემდეგ, რაც აშშ-მ თანხმობა მისცა, რამაც შეამცირა ზეწოლა მის ნედლი ნავთობის მარაგებზე.