რეზონანსი
12.12.2021

შოპენი განასახიერებს ყველაფერს, რაც წაგვართვეს: დიდგვაროვანთა ფერად-ფერად ხალათებს, მოოქროვილ სარტეყლებს, ჩამარკას პალტოებს, ოთხკუთხა ქუდებს, დიდგვაროვანთა ხმლების ქუხილს, გლეხის ნამცეცების ბზინვარებას, დაჭრილი მკერდიდან წამოსულ კვნესას, აჯანყებულ სულს, სასაფლაოების ჯვრებს, გზისპირა სოფლის ეკლესიებს, შეშფოთებული გულების ლოცვას, მონობის ტკივილს, ტირანების ლანძღვასა და გამარჯვების ბედნიერ სიმღერას", - თქვა იგნაცი იანპადერევსკიმ 1910 წელს, ფრიდერიკ შოპენის დაბადების მე-100 წლისთავთან დაკავშირებით. ეს არის მკაფიო აღწერა იმისა, თუ რა მნიშვნელობა ჰქონდა შოპენის მუსიკას დამონებულ-დანაწევრებული პოლონელი ხალხისა და პოლონური კულტურისთვის.

შოპენის შემოქმედებაში ძლიერი ეროვნული კომპონენტი თავიდანვე აშკარა იყო. ჯერ კიდევ 1837 წელს, როდესაც იგი ევროპული ტრადიციების იმ მდიდარ დიაპაზონზე აკეთებდა კომენტარებს, საიდანაც შოპენის კომპოზიციები მომდინარეობდა (მან მათში ფრანგული კულტურის ელეგანტურობა, ხიბლი და გერმანული კულტურიდან წამოსული „რომანტიული სიღრმე" შეიტანა), ჰაინრიხ ჰაინემ ხაზგასმით აღნიშნა: „პოლონეთ მამას რაინდული ტემპერამენტი და ისტორიის ტკივილი მიანიჭა." „შოპენი ორ პიროვნებას აერთიანებს", წერდა პარიზელი რეცენზენტი ერნესტ ლეგუვე კომპოზიტორის ერთ-ერთი კონცერტის შემდეგ, „პატრიოტი და ხელოვანი. პირველის სული მეორის გენიას აცოცხლებს". ვილჰელმ ფონ ლენცმა, რომელიც გარკვეული პერიოდის განმავლობაში შოპენის ხელმძღვანელობით სწავლობდა, აღნიშნა: „იგი პოლონეთს უძღვნიდა საკუთარ თავს: მის მიერ და წერილი მუსიკაც კი პოლონეთი იყო."

შოპენის პოლონელობისადმი ჩვენი დამოკიდებულება ხშირად ემყარება სტერეოტიპს: ჩვენ შევეჩვიეთ მის ასოცირებას მხოლოდ მის მუსიკაში არსებული ხალხური სტილის ნაკვალევთან, მაზურკის მაგალითზე. თუმცა, როგორც შოპენის პირველი ბიოგრაფიის ავტორი, კომპოზიტორი და ვირტუოზი პიანისტი ფერენც ლისტი წერს: „შოპენი იქცა მთელი ერის პოეტური სულის განსახიერებად" და არა იმიტომ, რომ „მან თავისი ნაწარმოებები პოლონეზის, მაზურკასა და კრაკოვია კი სრითმებს შეუსაბამა და ბევრ მათგანს ხალხური ცეკვების სახელი დაარქვა", არამედ მიზეზიის გახლდათ, რომ „შოპენი [ხალხურ] ფორმას მხოლოდ გარკვეული გრძნობის გამოხატვისთვის იყენებდა, რომელიც უფრო გავრცელებული იყო მის ქვეყანაში, ვიდრესხვაგან [...]. მისიპრელუდიები, ეტიუდები, სკერცოები, ნოქტურნები, კონცერტები, კომპოზიციები, ყველაზე გამორჩეული ნაწარმოებები გამსჭვალულია მსგავსი, უცვლელი ტიპის ნაზი მგრძნობელობით, თუნდაც გამოხატული იყოს სხვადასხვა ინტენსივობით ან მრავალგვარად."

დიახ, შოპენი სმუსიკის ეროვნული თვისებები ბევრად უფრო ღრმაა, ვიდრე ფოლკლორული შთაგონება. მუსიკის პოლონელი კრიტიკოსი ბოჰდან პოჩიეი სვამდა კითხვას თუ „თუ რატომ არის შოპენის მუსიკა ასეთი პოლონური და პოლონურ კულტურაში ფესვგადგმული?" „რატომ არის მისი მუსიკა <ხმაურისენა> ასეთი უნივერსალური და გასაგები თანამედროვე მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში და კონტინენტზე? რა არის მუსიკის პოლონურობის არსი?"

წლების განმავლობაში შოპენის მუსიკის არსებითად პოლონური ბუნების შთაბეჭდილება მხოლოდ ძლიერდებოდა. 1865 წელს, ეს საკითხი არაჩვეულებრივად შეაჯამა ციპრიან კამილნორვიდმა თავის ლექსში „შოპენის გრანდიოზული ფორტეპიანო": „და იქ იყო პოლონეთი, დატყვევებული / ისტორიის სრულყოფილ ზენიტში / როგორც აღტაცების რკალი". არც მომდევნო საუკუნეში გვაკლდა მოსაზრებები, რომლებიც შოპენის ნაწარმოებებში ეროვნულ მოტივებს აღიარებენ - ამ თემაზე ერთი თამამი აზრი გერმანელმა ფილოსოფოსმა, სოციოლოგმა, მუსიკის თეორეტიკოსმა და კომპოზიტორმა თეოდორვ. ადორნომ გამოთქვა: „მიაყურადეთ და მოისმინეთ შოპენის ფანტაზია ფამინორში, როგორც ერთგვარი ტრაგიკულად დეკორატიული ტრიუმფალური სიმღერა, რომელიც ამბობს, რომ პოლონეთი ჯერ კიდევ არ მომკვდარა და რომ [...] ერთ დღეს ის კვლავ აღდგება".

პოლონური, მაგრამევროპული, შინაური, მაგრამუნივერსალური, ემოციური, მაგრამ მხატვრულად სრულყოფილი - შოპენის მუსიკა შეიძლება მრავალიგზით იყოს გაგებული. იგი შესრულებულია მსოფლიოს საუკეთესო პიანისტების მიერ, ახლა მას უსმენს ათობით მილიონი ადამიანი იაპონიიდან ჩრდილოეთ კანადამდე, რომლებიც სულაც არ არიან მუსიკის მოყვარულები. მან დაკარგა თავისი აქტუალობის, პოლონურობისა და უნივერსალურობის წარმოდგენა, მაგრამ მაინც რჩება ჩვენი პოლონური კულტურის საუკეთესო ნიმუშად.

პიოტრ გლინსკი (პოლონეთის ვიცე-პრემიერი, კულტურისა და ეროვნული მემკვიდრეობის მინისტრი, პროფესორი)

ტექსტი გამოქვეყნდა ყოველთვიურ „Wszystko co Najważniejsze-ში" (პოლონეთი), როგორც ეროვნული მეხსიერების ინსტიტუტთან (Instytut Pamięci Nardowej) და პოლონეთის ეროვნულ ბანკთან (NBP) ერთად განხორციელებული ისტორიული საგანმანათლებლო პროექტის ნაწილი.

 

ვიდეო რეკლამა

სტატიების ნახვა შეგიძლიათ რუბრიკაში "ყველა სტატია"

ყველა ახალი ამბის ნახვა შეგიძლიათ ამ ბმულზე

საინტერესო ვიდეოები შეგიძლიათ იხილოთ რუბრიკაში "ყველა ვიდეო"

ბოლო ამბების ნახვა შეგიძლიათ ამ ბმულზე

ლიცენზია
ვიდეო რეკლამა

Copyright © 2006-2022 by Resonance ltd. . All rights reserved
×